Ontstaan en tijd

Het Johannes geeft met de andere drie (synoptische) evangelien een weergave van het leven van Jezus met één duidelijk doel: ´opdat gij gelooft dat Jezus is de Christus, de zoon van God, en opdat gij, gelovende, het leven hebt in zijn naam´ (Joh. 20:31).

 Over het algemeen is men het over eens dat de auteur van het Johannes evangelie, de discipel Johannes is, de zoon van Zebedeus (en broer van Jacobus) en tevens de discipel die Jezus liefhad (Joh. 21:20). Hij is niet alleen auteur van het vierde evangelie, maar tevens ook ooggetuige en heel goede vriend van Jezus. Naast het evangelie van Johannes schreef hij ook een drietal brieven (1 Johannes, 2 Johannes en 3 Johannes) en het bijbelboek Openbaringen.

 Over Johannes lezen we in het boek Handelingen dat hij aan de wieg stond van de eerste christengemeente in Jeruzalem (o.a. Hand. 4 en Hand.8:14). Aan het einde van zijn leven schrijft hij het bijbelboek Openbaringen. Op basis van Openb. 1:9 weten we dat hij zich toen op het eiland Patmos bevond.

Uit allerlei andere (buitenbijbelse) gegevens gaat men er vanuit dat hij tot op zeer hoge leeftijd nog in Efeze werkzaam is geweest (en daar in elk geval het evangelie van Johannes alsmede zijn drie brieven geschreven heeft). Hiervoor heeft men de volgende aanwijzingen gevonden (bron: Wikipedia):

-          Irenaeus, bisschop van Lyon vanaf het jaar 177, schrijft dat Johannes het boek op hoge leeftijd te Efeze heeft (uit)gegeven. Irenaeus noemt als bron Polycarpus van Smyrna die rond 155 op 85-jarige leeftijd stierf en zelf Johannes nog gekend had.

-          Polycrates, bisschop van Efeze, schrijft over Johannes als getuige en leraar.

-          De Canon Muratori (tekst uit het eind van de 2e eeuw na Chr.) gaat er in het jaar 170 van uit dat Johannes de apostel het Evangelie door anderen liet schrijven en autoriseerde.

 Over de tijd waarin het Johannes evangelie geschreven is, verschilden de meningen erg sterk totdat bleek uit een gevonden papyrusfragment dat het Johannes evangelie omstreeks 120 na Chr. al in Egypte bekend was (Papyrus 52).

Rekening houdend met het feit dat Johannes de synoptische evangelien gekend en gebruikt heeft, wordt het Johannes evangelie meestal gedateerd tegen het einde van de eerste eeuw na Christus, ergens tussen 90 en 100 na Chr. Om in dit perspectief ook te benoemen, is de val van Jeruzalem in 70 na Chr. In het Johannes evangelie zien we hier niet direct een link naar (vergl. Matth. 23:37, 38!).

Papyrus 52

Papyrus 52, ook wel Papyrus Rylands genoemd, is een papier snipper van 9 bij 5 cm welke enkele verzen van het Johannes evangelie bevat (Joh. 18: 31-33), zie afbeelding. Over het algemeen wordt dit stuk beschouwd als een van de oudste nog bestaande gedeelten van het NT.

Op basis van de bestudering van het handschrift (paleografie) heeft men dit gedeelte gedateerd rond het begin van de eerste eeuw na Christus (ca 120 / 125 na Chr.) op basis van vergelijkbare handschriften in regeringstukken van keizer Adrianus (117- 138 na Chr.).

Aangezien dit een kopie van het origineel is, betekent dit dat het origineel (het Johannes evangelie) eerder geschreven moet zijn (zo tegen het einde van de 1e eeuw, 90 tot 100 na Chr.).

Tijd van onstaan

In de tijd van het ontstaan van het Johannes evangelie waren er van verschillende kanten aanvallen op het evangelie. Een inhoudelijke reactie hierop zie je ook terug in het Johannes evangelie. Het betreft aanvallen van de volgende drie groepen:

-         van de kant van de Joden

  • kenmerkend in het Johannes evangelie is de ´clash´ tussen Jezus en de Joodse leiders (hier moet echter geen anti-judaisme in gelezen worden)

-         van de kant van de aanhangers van Johannes de Doper

  • Uit Hand. 19:1-7 blijkt dat er een groep volgelingen van Johannes de Doper aanwezig was in Efeze (daar was naast Paulus ook Johannes, de auteur van het Johannes evangelie!). In zijn evangelie geeft Johannes dan ook duidelijk aan dat ook Johannes de Doper zegt dat Jezus de Messias is (Joh.1:29-34).

-         van de kant van gnostische bewegingen/ docetisme

  • De gnostische beweging richte zich vooral op het geestelijke (bovennatuurlijke kennis en inzicht), het lichamelijk (wat je met je lichaam doet) vond met niet zo belangrijk. Een andere vergelijkebare groepering, het docetisme, zei dat het lijden van Jezus een schijn-lijden was (dat Hij deed alsof, dat hij nog volledig God was en niet mens). Johannes gaat hier duidelijk tegenin. Als voorbeeld de uitwijding over de vleeswording van het woord (Joh.1:14) en de realiteit van Jezus zijn dood (Joh. 19:34-35)

 PD

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s