“Ik ben” uitspraken

Jezus heeft nog veel meer wondertekenen voor zijn leerlingen gedaan,

die niet in dit boek staan,

maar deze zijn opgeschreven opdat u gelooft dat Jezus de messias is,

de Zoon van God,

en opdat u door te geloven leeft door zijn naam

( Joh 20:30,31)

 

Wie is Jezus? Een vraag die ons al 2000 jaar bezighoudt. Een vraag die aan iedereen persoonlijk wordt gesteld: wie denk jij dat Jezus is?

Deze vraag had Johannes voor ogen toen hij zijn evangelie schreef. Hij wilde zijn lezers meenemen in hun zoektocht gebaseerd op velerlei getuigen. Hij wilde zijn lezers ervan overtuigen dat Jezus de Messias is, de Zoon van God. Hij wilde zijn lezers ervan overtuigen dat er eeuwig leven mogelijk is door te geloven in de machtige naam van Jezus.

Welke getuigen laat Johannes aan het woord komen?

  • het getuigenis van Jezus via zijn woorden en daden;
  • het getuigenis van God, zijn vader;
  • het getuigenis vanuit het Oude Testament;
  • het getuigenis van Johannes de Doper;
  • het getuigenis van zijn 12 discipelen en andere ooggetuigen .

Op deze plaats focussen wij ons op het getuigenis van Jezus via Zijn woorden en wel de opmerkelijke ‘Ik ben’ uitspraken.

De “Ik ben” uitspraken

In zeven verschillende uitspraken vinden we in het evangelie naar Johannes de verklaring van Jezus ‘Ik ben’/ γ εμ (egō eimi):

‘Ik ben het brood des levens’ (6:35)

‘Ik ben het licht van de wereld’ (8:12)

‘Ik ben de deur der schapen’ (10:7)

‘Ik ben de goede herder’ (10:11)

‘Ik ben de opstanding en het leven’ (11:25)

‘Ik ben de weg, de waarheid en het leven’ (14:6)

‘Ik ben de ware wijnstok’ (15:1)

Deze ‘Ik ben’ uitspraken zijn allemaal van Jezus zelf afkomstig. Uitgesproken tijdens redevoeringen tegenover zijn discipelen en al dan niet andere aanwezigen.

Exclusiviteit

Opvallend bij al deze 7 verklaringen is het gebruik van een bepaald lidwoord en geen onbepaald lidwoord. Jezus zegt daarmee dat Hij het brood des levens is en niet een brood des levens. Hiermee benadrukt Jezus zijn exclusieve positie. Er is geen ander op wie dergelijke uitspraken van toepassing kunnen zijn.

Functie

De 7 ‘Ik ben’ uitspraken illustreren alle een bepaalde functie van Jezus.

Brood                           Hij onderhoudt de mensen

Licht                            Hij verlicht hun levensweg

Deur                             Hij verleent hen toegang

Herder                         Hij draagt zorg voor hen

Opstanding                   Hij schenkt hen leven

Weg/waarheid/leven    Hij leidt hen in de juiste richting

Wijnstok                      Hij maakt hen productief

Jezus geeft hiermee aan dat wij als mensen in alles van hem afhankelijk zijn. Wij zijn ontstaan door Hem en leven dankzij hem, zowel nu als in de eeuwigheid. Hiermee stelt Hij zich gelijk aan God.

Grieks – γ εμ

In het Grieks schrijf je de ‘Ik ben’ uitspraak van Jezus als volgt: γ εμ. En dat terwijl alleen het woord εμ al ‘ik ben’ betekent. Hier is geen extra toevoeging bij nodig. Waarom dan toch de toevoeging γ? Deze toevoeging legt een extra nadruk op het persoonlijk voornaamwoord. Er staat daardoor letterlijk ‘Ik, Ik ben’. Op deze manier benadrukt Jezus dat hij het is, en niemand anders, voor wie de betreffende omschrijving geldt. Hij is degene die onderhoudt, die verlicht, die toegang verleent, die zorg draagt, die leven schenkt, die leidt in de juiste richting en die productief maakt. Hij alleen en niemand anders. Een daarmee stelt hij zichzelf gelijk aan God.

Andere teksten waar γ εμ wordt gebruikt

De omschrijving γ εμ wordt ook in andere teksten gebruikt. In het Johannes evangelie in totaal 30 keer. In het Mattheus evangelie 5 keer, Marcus 3 keer en Lucas 4 keer. Hieruit blijkt dat dit woordgebruik in de theologie van Johannes een belangrijke rol speelt. In tegenstelling tot de 7 ‘Ik ben’ uitspraken wordt deze combinatie gebruikt zonder een verdere toelichting.

Voor de Joden was zijn uitspraak γ εμ heel duidelijk. Hiermee identificeerde Jezus zich met de Naam waarmee God zich in het OT had bekendgemaakt aan Mozes. Dit blijkt heel duidelijk uit de reactie van de toehoorders op de woorden van Jezus die Johannes weergeeft in 8: 58 ‘Waarachtig, ik verzeker u, ‘antwoordde Jezus, ‘van voordat Abraham er was, ben ik er.’.  Waarop de omstanders als volgt reageren: ‘Toen raapten ze stenen op om naar hem te gooien. Maar Jezus wist onopgemerkt uit de tempel te ontkomen’. Zij hadden de toespeling van de woorden van Jezus op het Naam van God uit het Oude Testament zeker niet gemist.

Daarnaast is het interessant om te zien hoe in het boek Openbaring de ‘Ik ben’ uitspraken zowel voor God als Jezus gebruikt worden. In Openbaring 1:8 wordt geschreven: ‘Ik ben de alfa en de omega, ‘zegt God, de Heer, ‘ik ben het die is, die was en die komt, de Almachtige.’ En in Openbaring 22: 12 en 13 lezen we over Jezus: ‘Ik kom spoedig, en heb het loon bij me om iedereen te belonen naar zijn daden. Ik ben de alfa en de omega, de eerste en de laatste, het begin en het einde.’

In OT

De uitspraak γ εμ komt ook voor in de Septuagint (dat is de Griekse vertaling van het Oude Testament). Met deze uitspraak maakte God zich bekend aan Mozes toen hij aan God vroeg wat Zijn Naam was ivm de opdracht om Israel uit Egypte te leiden.

God maakt zich dan als volgt bekend: Toen zeide God tot Mozes: Ik ben (γ εμ), die Ik ben. En Hij zeide: Aldus zult gij tot de Israelieten zeggen: Ik ben(γ εμ ) heeft mij tot u gezonden.(Exodus 3:14, NBG). Afgeleid van dit bijbelvers ging het zelfstandig gebruikte γ εμ  functioneren als een vaste aanduiding van God zelf. Bijvoorbeeld in Deuteronomium 32:39 ‘Zie het toch in: ik ben de enige, naast mij is er geen andere god. ‘ en Jesaja 43:25 Ik, ík ben het, die omwille van zichzelf je misdaden tenietdoet en je zonden vergeet.’

Conclusie

Het zelfstandig gebruik van de woorden γ εμ in het Johannes evangelie zinspeelt op de Naam van God waarmee hij zich heeft bekendgemaakt in het Oude Testament. Jezus toont hiermee aan dat hij op gelijke voet staat met God: hij ís God.  De Joden bevestigen dit door, naast alle discussies rondom de ‘Ik ben’ uitspraken door de reactie op zijn uitspraak in Johannes 8 : stenigen. Dit is de straf op godslastering. Ook in openbaringen vinden we dezelfde ‘Ik ben’ uitspraken terug voor zowel God als Jezus. De ‘γ εμ ‘ uitspraken van Jezus zijn een sterk bewijs van Johannes, dat Jezus de Zoon van God is.

JHk

—————————————————————

Gebruikte literatuur

Bette, J., van den Brink, G., Courtz, H., & van Veelen, G. (2001). Studiebijbel. Het evangelie naarJohannes. Zaltbommel: Koninklijke Van de Garde.

Eynikel, E., Noort, E., Baarda, T., & Denaux, A. (2001). Internationaal commentaar op de bijbel. Kampen: Uitgeverij Kok.

Houwelingen, D. P. (1997). Johannes. Het evangelie van het Woord. Kampen: Uitgeversmaatschappij J.H. Kok B.V.

Rotman, M. (2007). Christologie in het evangelie naar Johannes. Studiebijbel magazine , 8-11.

Sevenster, D. G. (1946). De Christologie van het Nieuwe Testament. Amsterdam: Uitgeversmaatschappij Holland.

Advertenties

3 Reacties op ““Ik ben” uitspraken

  1. Bedankt voor de mooie uitleg.Ik heb er veel aan gehad om mijn verhaal over “Ik ben”voor te bereiden vor de cathechese groep met mensen met een verstandelijke beperking.

  2. Dank voor jullie goede uitleg van de Ik ben- uitspraken. Binnenkort mag ik een korte Bijbelstudie geven voor een
    interculturele- en interreligieuze vrouwengroep. Wat bidden we ervoor dat zij de Here Jezus als de ENIGE WEG,
    de WAARHEID en het LEVEN leren kennen en Hem aanvaarden als hun Redder, die voor onze zonden aan het kruis is gestorven. Alleen Hij is de OPSTANDING en het eeuwige LEVEN. Wat ben ik dankbaar dat Hij ook mij Zijn genade
    heeft geschonken.

    Veel zegen met alles. Hartelijke groet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s