Het Oude Testament bij Johannes

Het is boeiend om te ontdekken hoe het Johannesevangelie is geschreven in het licht van het Oude Testament. Er is zonder twijfel een opzettelijke relatie tussen dit evangelie en de Schriften. Soms citeert Johannes uit het Oude Testament, dan weer wijst hij op de vervulling van oudtestamentische profetieën en ook komen bekende oudtestamentische beelden zoals de schaapherder en wijn in het Johannesevangelie aan bod[1]. Onderaan deze pagina staan een aantal voorbeelden van verwijzingen vanuit het Johannesevangelie naar het Oude Testament.

Bij het verwijzen naar het Oude Testament raadpleegt Johannes vooral de Griekse Septuaginta.  Naast deze vertaling put Johannes nu en dan uit de Hebreeuwse tekst en in andere gevallen is de bron niet duidelijk. Soms is niet eens duidelijk welke oudtestamentische tekst in het evangelie wordt aangehaald.

De keuze voor de Septuaginta ligt voor de hand. Johannes schrijft tenslotte in het Grieks voor een Grieks publiek. Naast het gebruik van de Septuaginta hoeven de uitstapjes naar andere of eigen vertalingen ons ook niet te bevreemden. Vergelijk het met een hedendaagse predikant die in zijn preken gebruik maakt van de in zijn gemeente gangbare vertaling maar, wanneer deze in zijn ogen tekortschiet, uitwijkt naar andere vertalingen of een eigen vertaling[2].

Ook al is de bron die Johannes citeert niet altijd duidelijk, de reden waarom de Schriften centraal staan is dat wel. De Schriften staan centraal om duidelijk te maken dat de boodschap van het Oude Testament vervuld is in de persoon en het leven van Jezus Christus. Of zoals Jezus zelf zegt:  “U bestudeert de Schriften en u denkt daardoor eeuwig leven te hebben. Welnu, de Schriften getuigen over mij, maar bij mij wilt u niet komen om leven te ontvangen.” (Jh. 5:39,40)[3]

Voorbeelden

De meest directe verwijzingen naar het Oude Testament zijn natuurlijk rechtstreekse citaten.  Daarvan zijn er verspreid door het Johannesevangelie 17 te vinden[4]. Hieronder volgt er een aantal.

In Johannes 1:23 legitimeert Johannes de Doper zichzelf met de volgende reactie: “Hij zei: ‘Ik ben de stem die roept in de woestijn: “Maak recht de weg van de Heer,” zoals de profeet Jesaja gezegd heeft.’”. Daarmee verwijst hij naar Jesaja 40:3: “Hoor, een stem roept: ‘Baan voor de HEER een weg door de woestijn, effen in de wildernis een pad voor onze God.”

Ook Jezus laat zien dat zijn bediening met de Schriften in overeenstemming is, zoals in 7:37 en 38 op het Loofhuttenfeest: “Op de laatste dag, het hoogtepunt van het feest, stond Jezus in de tempel, en hij riep: ‘Laat wie dorst heeft bij mij komen en drinken! “Rivieren van levend water zullen stromen uit het hart van wie in mij gelooft,” zo zegt de Schrift.’” Hier wordt verwezen naar Jesaja 12:3, waar staat “Vol vreugde zullen jullie water putten uit de bron van de redding.”

Ook gebruikt de evangelist Johannes citaten om aan te geven dat wat hij vertelt over Jezus, in lijn is met de Schrift, zoals in 12:37 en 38 “Ondanks de wondertekenen die hij voor hun ogen gedaan had, geloofden ze niet in hem. Zo gingen de woorden van de profeet Jesaja in vervulling, die zei:

‘Heer, wie heeft onze boodschap geloofd? Aan wie is de macht van de Heer geopenbaard?’” Deze tekst verwijst naar Jesaja 53:1 “Wie kan geloven wat wij hebben gehoord?

Aan wie is de macht van de HEER geopenbaard?”

FK


[1] Van der Watt, J, An Introduction to the Johannine Gospel and Letters (London: T&T Clark, 2007) p91

[2] Menken, Maarten J.J., Old Testament quotations in the Fourth Gospel (Kampen: Kok Pharos Publishing House, 1996) p206

[3] Van der Watt, J, An Introduction to the Johannine Gospel and Letters, p91

[4] Menken, Maarten J.J., Old Testament quotations in the Fourth Gospel, p11

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s